Senzori i izvršni elementi – uvod
Sistem davača (senzora) ima zadatak da prikupi informacije koje su potrebne Elektronskoj kontrolnoj jedinici (ECU) – računaru – da reguliše ubrizganu količinu goriva.
Na savremenim vozilima ugrađen je veći broj senzora koji stalno prate stanje različitih fizičkih veličina od kojih zavisi normalno funkcionisanje uređaja i sistema.
Podaci o izmerenim vrednostima se putem električnog signala šalju u centralni računar koji ih obrađuje i na osnovu njih izračunava optimalni režim rada nekog uređaja ili celog sistema.
Centralni računar vozila (ECU), nakon obrade dobijenih informacija od senzora, šalje signal (naredbu) određenom aktuatoru koji menja režim rada sistema tako da ga dovodi na optimalni za date uslove.
Vreme od promene neke fizičke veličine do reakcije aktuatora meri se milisekundama. Dakle, za nekoliko milisekundi se izmeri veličina, dostavi računaru, obradi se u računaru, izabere se najpovoljniji režim, dostavi se signal aktuatoru i aktuator se aktivira.
Na slici je prikazana šema osnovnih mernih veličina.
Davači prikupljaju informacije o mernim veličinama za: položaj, pomeraj, ugao, brzinu, silu, temperaturu, nivo, pritisak i protok.
Davači merenu fizičku neelektričnu veličinu pretvaraju u električni signal (strujni impuls) i šalju ga do ECU-a (računara), gde se ove informacije obrađuju. Na osnovu tih informacija računar u određenom trenutku šalje impuls izvršnom elementu (aktuatoru), koji onda deluje direktno na proces.
Na primer, aktuator za ubrizgavanje (brizgaljka) će u određenom trenutku ubrizgati određenu, za trenutni režim najoptimalniju količinu goriva.
Senzori i aktuatori koji se koriste na vozilima
MERNI UREĐAJ (SENZOR) – meri i pretvara u odgovarajući signal:
položaj, pomeraj, ugao, brzinu, silu, temperaturu, nivo goriva ili ulja, pritisak i protok vazduha (smeše).
AKTUATOR – IZVRŠNI UREĐAJ KOJI DELUJE DIREKTNO NA PROCES
- jednosmerni, naizmenični i koračni motori
- tiristorska i tranzistorska pojačala snage
- pneumatski i hidraulični motori
- pneumatski i hidraulični razvodnici
- regulacioni ventili
Vrste davača
Davači i fizika
– opis fizičkih pojava potrebnih za razumevanje kako rade davači
Davači temperature
Davači položaja i brzine
Davači protoka
Davači ubrzanja
Davači pritiska
Davači gasa i koncentracije